Naupang tan Mobile Phone a him em?

 


Mi tam tak tanfung pakhat-ah chuan tunlai technological devices te hi,naupangin an khawih thiam a pawimawh tih a ni a. Khawvel changkan ang zela inherrem a ngai an ti a ni.

Naupang hi kum 5/6 an nih thleng hian an thluak-ah hmasawnna chak tak a thleng tih hriat tur a ni. An thil tawn an man zung zung thiam a, mihring nunphung pangngai-ah chuan hemi kum ang rual thleng hi chuan an mi hmuh leh an thil khawih atangte,  an hmun fan atang tea an tawnhriat chuan an thluak a tihmasawn a ni. Chuvang alawm an dilchhut kan tih thin.

Mahse ngaihtuah teh! Mobile phone an khawih tam lutuk chuan hmasawnna tur kawng pawimawh tam tak an chan thei a ni.

Mobile phone khawih tam lutuk avanga naupanga harsatna awm te:
1   A mut hun bi leh body clock a tibuai thei.
Mobile phone eng hian blue light a pe chhuak a,  hei hian hormone pawimawh tak melatonin hnathawh a tibuai a, chu chuan taksa-in mut leh thawh hun cycle a neih tawh sa chu a tibuai a,  chu mai piah lamah zan lamah an en nasa a nih phei chuan an muttui leh tui loh thlengin a nghawng bawk a ni. Mut that hi taksa thanna atan a pawimawh tih kan hriat kha.


2   Tawngthiamna kawngah harsatna a siam thei a, Padiatric Academic Societies Meeting,2017 May thla-a neiha researched paper present-ah chuan naupang an la tet lai a,electronic devices, mobile, TV, computer hmaa hun hmang tam lutuk chu a tawng thiam chungchang-ah harsatna an neih thin thu tarlan a ni. Zirchianna chuan minute 30 chhung electronic gadget hmaa hun an hman hian tawngthiamna a an hmasawnna 49% zelin a ti tlahniam nia hmuhchhuah a ni. Naupang tawng tlem lutuk leh tawng thiam har pawh electronic devices-a hun an hman tam vang niin tarlan a ni bawk.


3   Naupang Nungchang-ah harsatna a siam thei,an rilru pek theih dan chin a tibuai bawk.
Canada-a research work pakhat chuan naupang, ni khat-a darkar 2 aia tam electronic devices khawih thin te chuan rilru sawrbing theihna an nei tle a, an rilru pek theih hun chhung a tlem bawk, tin, ADHD natna (Naupang attention pe thei lo, harh em em si) an nei duh tih a tarlang. Tin naupangin an thil  en chu an kum level tana siam a nih loh chuan an nungchang leh hmasawnna-ah harsatna a siam duh tih a ni bawk.

4   Digital devices-a hun an hman tam lutuk chuan taksa sawizawina/chetna an nei tlem.
Naupang tan chuan taksa chet/sawizawi hi an physical development leh skills development atan pawimawh tawp a ni a, mobile phone leh Digital devices dang an khawih nasat lutuk chuan hetiang hun tha hi an nei lova, an taksa hmasawnna nasa takin a thuanawp phah bawk a ni. Tin taksa insawizawina n neih tlem avang hin obesity (thau natna) an nei hma bawk.

Digital devices te hi a addict theih em
Digital devices-in nghawng tha lo a neih zinga pawi ber mai nia research-a an zir chhuah chu naupang-ah cocaine-in effect a neih ang tho hian thluak a affect thei nia tarlan a ni.
Digital devices khawih hian taksa-in chemical chi khat dopamine (nuam tihna) a pek chhuah chu a ti pung vak a, tih leh zel duhna a thlen a ni. 
kan zawhna chhanna chu a addict theih tih a ni e.

A nih Eng anga rei nge?  
American Academy of Pediatrics-in a zirchianna a neih-ah hetiang hi naupang ten digital devices an khawih rei hun chhung atan a him nia ngaih a ni.
Naupang kum 1 leh a chanve hnuai lam -
Digital devices khawih loh hrim hrim (video call tiam lovin)
Naupang kum kum 1 leh a chanve leh kum 2 inkar
Programme tha a nu leh pa nena en.
Kum 2 - 5 A nu leh pa enpuiin darkar 1 chhung.
Kum 5 chunglam hi report-ah tarlan a ni lova, nu leh pa ten thiam taka kan fate hemi kawngah hian management kan neih sak a pawimawh hle a ni.

Engtianginnge naupang, hetiang lakah kan control-in management kan siam sak ang tih video dangah en  ho leh kan tum dawn nia.


Comments

Popular posts from this blog

Zuk Leh Hmuam Leh Kei

Science Exhibition ah Pahnihna

Thalai Aw Enkawl Hna